نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• حسین منافی راثی
• حمیدرضا مصلحی

گروه علوم دامی، موسسه آموزش و ترویجی کشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

چکیده

صنعت خوراک دام یکی از ارکان اساسی زنجیره تأمین پروتئین حیوانی است و کیفیت محصولات آن به‌طور مستقیم به سطح مهارت و شایستگی کارکنان فنی وابسته است. با وجود پیشرفت فناوری‌های تولید، همچنان شکاف معناداری میان شایستگی‌های موردنیاز کارخانه‌های خوراک دام و آموزش‌های رسمی و غیررسمی وجود دارد. هدف این پژوهش، طراحی یک مدل جامع توسعه برنامه درسی مبتنی بر شایستگی برای کارکنان فنی تولید خوراک دام و معیارسازی وظایف و مهارت‌های موردنیاز این حرفه بود.



این پژوهش از نوع کاربردی و با رویکرد کیفی انجام شد و بر روش ساختاریافته توسعه برنامه درسی نورتون (1997) و مطالعات خبرگانی استوار بود. مشارکت‌کنندگان شامل ۱۶ نفر از خبرگان موضوعی، مدیران تولید کارخانه‌های خوراک دام، برنامه‌ریزان مهارتی و نمایندگان اتحادیه تولیدکنندگان خوراک دام بودند که به‌صورت هدفمند و بر اساس شایستگی حرفه‌ای انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مطالعات اسنادی، بررسی برنامه‌های آموزشی داخلی و بین‌المللی، مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته، مشاهده مستقیم و سه نشست گروه کانونی گردآوری شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از تحلیل محتوا و کدگذاری نظام‌مند مبتنی بر شایستگی انجام گرفت.



به‌منظور روزآمدسازی برنامه درسی، یک چارچوب مهارت‌محور شایسته‌پرور با بهره‌گیری از هوش مصنوعی طراحی و پس از مقایسه با یافته‌های خبرگانی اصلاح شد. همچنین، برای یکتاسازی و استانداردسازی مهارت‌ها از نظام کدگذاری شایستگی‌ها استفاده گردید. نتایج نشان داد که بر اساس طبقه‌بندی بین‌المللی مشاغل ایسکو 2008، حرفه کارکنان فنی تولید خوراک دام دارای سه حوزه مأموریتی اصلی شامل کاربری و تنظیم تجهیزات خط تولید و آسیاب–میکسر، کنترل کیفی مواد اولیه و محصول نهایی، و مدیریت بهداشت، ایمنی و الزامات زیست‌محیطی است. در این چارچوب، ۲۵ تکلیف کلیدی و بیش از ۱۵۰ وظیفه جزئی شناسایی و برای هرکدام معیار عملکرد، مهارت‌ها، دانش پایه و ویژگی‌های رفتاری تعریف شد. این چارچوب استاندارد، زمینه بازطراحی برنامه‌های درسی، تدوین معیارهای مهارتی، بهبود نظام ارزشیابی و ارتقای عملکرد صنعت خوراک دام را فراهم می‌کند.

کلیدواژه‌ها

• دیکوم
• شایستگی‌های حرفه‌ای
• معیارهای شغلی
• شایسته پروری
• کارکنان فنی تولید خوراک دام

موضوعات

• آموزش کشاورزی

عنوان مقاله [English]

Developing Competency-Based Skill Standards for Capacity Building of Feed Production Technicians Using the DACUM Model

نویسندگان [English]

• Hossein Manafi Rasi
• Hamidreza Moslehi

Animal Science Department, Institute of Agricultural Education and Extension, Agricultural Research, Education and Extension Organization, Iran, Tehran

چکیده [English]

The animal feed industry is a critical component of the animal protein supply chain, and product quality depends on the skills and competencies of technical staff. Despite technological advancements in feed manufacturing, a substantial gap persists between industry-required competencies and those delivered through formal and non-formal training programs. This study aimed to design a comprehensive competency-based curriculum development model for technical staff in animal feed production and to standardize key occupational tasks and skills.



This applied qualitative study used Norton’s structured curriculum development model (1997) and an expert-based approach. Sixteen participants, including subject-matter experts, feed mill production managers, skill development planners, and representatives of the animal feed producers’ union, were purposively selected based on professional competence. Data were collected through document analysis, review of national and international training curricula, semi-structured interviews, direct observation, and focus group discussions. Data were analyzed using qualitative content analysis and systematic competency-based coding.



To enhance curriculum relevance, an AI-assisted, skill-oriented competency framework was developed, compared with expert findings, and refined accordingly. A competency coding system was used to standardize identified skills. Results indicated that, according to the International Standard Classification of Occupations (ISCO-08), this occupation comprises three functional domains: operation and adjustment of production and grinding–mixing equipment, quality control of raw materials and finished products, and management of occupational health, safety, and environmental requirements. Within this framework, twenty-five key tasks and more than one hundred and fifty sub-tasks were identified, each defined by performance criteria and required skills.

کلیدواژه‌ها [English]

• DACUM
• professional competencies
• occupational standardization
• competency development
• animal feed production technician