نوع مقاله : مروری

نویسندگان

• حسین منافی راثی
• حمیدرضا مصلحی

گروه علوم دامی، موسسه آموزش و ترویجی کشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

چکیده

صنعت خوراک دام از ارکان اصلی زنجیره تأمین پروتئین حیوانی است و کیفیت آن به مهارت و شایستگی کارکنان فنی وابسته است. با وجود توسعه فناوری های نوین، همچنان میان شایستگی های موردنیاز این صنعت و آموزش های رسمی و غیررسمی شکاف کارکنان فنی تولید « قابل توجهی وجود دارد. این پژوهش با هدف طراحی مدل جامع توسعه برنامه درسی مبتنی بر شایستگی برای و معیارسازی وظایف و مهارت های موردنیاز آن انجام شد. پژوهش حاضر کاربردی و با رویکرد کیفی، مبتنی بر روش » خوراک دام ساختاریافته توسعه برنامه درسی نورتون (1997 ) و با بهره گیری از مطالعات خبرگانی انجام شد. مشارکت کنندگان شامل 16 تن از خبرگان موضوعی، مدیران تولید کارخانه های خوراک دام، برنامه ریزان مهارتی و نمایندگان اتحادیه تولیدکنندگان خوراک دام بودند که به صورت هدفمند و بر اساس شایستگی حرفه ای انتخاب شدند. داده ها با استفاده از مطالعات اسنادی، تحلیل برنامه های آموزشی داخلی و خارجی، مصاحبه نیمه ساختاریافته، مشاهده مستقیم و سه نشست گروه کانونی گردآوری شد. تحلیل داده ها به روش تحلیل محتوا و کدگذاری نظام مند بر اساس شایستگی ها انجام گرفت. همچنین برای روزآمدسازی فرایند، یک برنامه شایسته پرور مهارت محور توسط هوش مصنوعی طراحی و با نتایج خبرگانی مقایسه و اصلاح شد. به منظور یکتاسازی مهارت ها نیز از نظام کدگذاری شایستگی ها استفاده گردید. نتایج نشان داد در طبقه بندی بین المللی مشاغل ایسکو 2008 ، حرفه کارکنان فنی تولید خوراک دام دارای سه حوزه وظیفه مندی اصلی شامل کاربری و تنظیم تجهیزات خط تولید کنترل کیفی مواد اولیه و نهایتا مدیریت بهداشت، ایمنی کار و الزامات زیست محیطی است. در این چارچوب، 25 تکلیف کلیدی و بیش از 150 وظیفه جزئی شناسایی شد که برای هرکدام معیار عملکرد، مهارتها، دانش پایه، شرایط اجرا، ابزار و ویژگی های رفتاری تعریف گردید. شایستگی های فنی )مانند ارزیابی های شیمیایی و کیفی، کار با ماشین های تولید خوراک دام، کنترل بهداشت، نمونه برداری استاندارد و تنظیم فرمول های پایه( و شایستگی های نرم )کار تیمی، دقت عملیاتی، رعایت ایمنی( تصویری دقیق و جامع از این حرفه ارائه داد. تحلیل ها نشان داد نبود چنین معیارهایی موجب افزایش خطاهای تولید، کاهش کیفیت، اتلاف منابع و افت کارایی نیروهای تازه وارد می شود. در نهایت، پژوهش حاضر با ارائه چارچوبی استاندارد از شایستگی های موردنیاز، امکان بازطراحی برنامه های درسی، تدوین معیارهای مهارت ملی، بهبود ارزشیابی و گواهی دهی و ارتقای عملکرد کارخانه های خوراک دام را فراهم می کند و می تواند الگوی مناسبی برای سایر مشاغل مرتبط با حوزه دام و طیور باشد.

کلیدواژه‌ها

• دیکوم
• شایستگی‌های حرفه‌ای
• معیارهای شغلی
• شایسته پروری
• کارکنان فنی تولید خوراک دام

موضوعات

• آموزش کشاورزی

عنوان مقاله [English]

Developing Competency-Based Skill Standards for Capacity Building of Feed Production Technicians Using the DACUM Model

نویسندگان [English]

• Hossein Manafi Rasi
• Hamidreza Moslehi

Animal Science Department, Institute of Agricultural Education and Extension, Agricultural Research, Education and Extension Organization, Iran, Tehran

چکیده [English]

The animal feed industry is a critical component of the animal protein supply chain, and product quality depends on the skills and competencies of technical staff. Despite technological advancements in feed manufacturing, a substantial gap persists between industry-required competencies and those delivered through formal and non-formal training programs. This study aimed to design a comprehensive competency-based curriculum development model for technical staff in animal feed production and to standardize key occupational tasks and skills.
This applied qualitative study used Norton’s structured curriculum development model (1997) and an expert-based approach. Sixteen participants, including subject-matter experts, feed mill production managers, skill development planners, and representatives of the animal feed producers’ union, were purposively selected based on professional competence. Data were collected through document analysis, review of national and international training curricula, semi-structured interviews, direct observation, and focus group discussions. Data were analyzed using qualitative content analysis and systematic competency-based coding.
To enhance curriculum relevance, an AI-assisted, skill-oriented competency framework was developed, compared with expert findings, and refined accordingly. A competency coding system was used to standardize identified skills. Results indicated that, according to the International Standard Classification of Occupations (ISCO-08), this occupation comprises three functional domains: operation and adjustment of production and grinding–mixing equipment, quality control of raw materials and finished products, and management of occupational health, safety, and environmental requirements. Within this framework, twenty-five key tasks and more than one hundred and fifty sub-tasks were identified, each defined by performance criteria and required skills.

کلیدواژه‌ها [English]

• DACUM
• professional competencies
• occupational standardization
• competency development
• animal feed production technician