نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

• علی اسداله پور کوتنایی

استادیار آموزشی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان مازندران- سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی- ساری- ایران

چکیده

نظام نوین ترویج کشاورزی در ایران با هدف ارتقای کارآمدی انتقال دانش و ایجاد پیوند مؤثر میان پژوهش، آموزش و بهره‌برداران طراحی شده است، اما شواهد موجود نشان می‌دهد این نظام همچنان در بهره‌گیری نظام‌مند از سازوکارهای مدیریت دانش برای تحقق این اهداف با چالش‌های ساختاری و عملکردی مواجه است. این پژوهش با هدف تحلیل ساختاری نقش مدیریت دانش در بهبود کارآمدی نظام نوین ترویج کشاورزی مازندران انجام شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر دیدمان، کمی و علّی- ارتباطی و بر پایه مدل‌یابی معادلات ساختاری انجام شد. جامعه آماری شامل کارشناسان، مروجان و مدیران نظام ترویج استان مازندران بود. حجم نمونه با استفاده از روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای با انتساب مناسب تعیین شد (305 n=). ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه محقق‌ساخته با ۳۶ گویه بود که روایی آن با استفاده از نظر اسـتادان دانشـگاه مازندران، اعضـای هیئـت علمـی و کارشناسـان سـازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشـاورزی و پایایی آن از طریق تتای ترتیبی و پایایی ترکیبی تأیید شد. پردازش داده‌ها با نرم‌افزارهای SPSS و AMOS انجام شد. برای بررسی اثرهای مستقیم و غیر مستقیم متغیر مستقل و متغییر های میانجی، از روش بوت‌استرپ استفاده شد. یافته ها نشان دادند که مدیریت دانش اثر مستقیم مثبت و معناداری بر کارآمدی نظام ترویج دارد، اما بخش عمده اثرگذاری آن از طریق سازوکارهای میانجی تعامل تحقیق–ترویج (440/0= β) و زیرساخت و پشتیبانی مدیریت دانش (553/0= β) منتقل می‌شود. این یافته‌ها بیانگر آن است که تقویت تراکنش ها میان پژوهشگران، مروجان و بهره‌برداران و ارتقای زیرساخت‌های سازمانی و فناورانه، پیش‌نیاز مدیریت دانش و افزایش کارآمدی نظام ترویج است. در نتیجه، سیاست‌گذاران و مدیران کشاورزی با تمرکز همزمان بر فرآیندهای تولید، اشتراک و کاربرد دانش، تعاملات دانشی و توسعه زیرساخت‌ها می‌توانند اثربخشی فعالیت‌های ترویجی برای توسعه پایدار کشاورزی را بهبود دهند.

کلیدواژه‌ها

• "؛ انتقال دانش"؛ ترویج کشاورزی"؛ تعامل تحقیق- ترویج"؛
• "؛ زیرساخت‌های مدیریت دانش"

موضوعات

• آموزش کشاورزی

عنوان مقاله [English]

Structural Analysis of the Role of Knowledge Management in Improving the Efficiency of the Agricultural Extension System from the Perspective of Extension Staff in Mazandaran Province

نویسنده [English]

• َAli Asadollahpour Kotenai

Assistant Professor of Education, Mazandaran Agricultural and Natural Resources Research and Education Center- Agricultural research Education and Extension organization, Sari-Iran.

چکیده [English]

The new agricultural extension system in Iran was designed to enhance the efficiency of knowledge transfer and to establish effective linkages among research, education, and farmers. However, existing evidence indicates that this system still faces structural and functional challenges in systematically utilizing knowledge management mechanisms to achieve these goals.This study aimed to structurally analyze the role of knowledge management in improving the efficiency of Iran’s new agricultural extension system. This research was applied in purpose and quantitative in nature, employing a causal–relational design based on structural equation modeling. The statistical population included experts, extension agents, and managers involved in the agricultural extension system of Mazandaran Province, Iran. A sample of 305 participants was selected using proportionate stratified random sampling. Data were collected using a researcher-developed questionnaire consisting of 36 items. The validity and reliability of the instrument were confirmed using confirmatory factor analysis, composite reliability, and average variance extracted. Data analysis was conducted using SPSS and AMOS software. The bootstrap method was employed to examine both direct and indirect effects of the independent variable and the mediating variables. The findings indicated that knowledge management had a positive and significant direct effect on extension system efficiency. However, a larger portion of its effect was transmitted through research–extension interaction (β = 0.440) and knowledge management infrastructure and support (β = 0.553), highlighting the importance of strengthening knowledge-based interactions and organizational support structures.

کلیدواژه‌ها [English]

• "؛ Knowledge Transfer"؛ Agricultural Extension"؛ Research–Extension Linkages"؛
• "؛ Knowledge Management Infrastructure"؛