مقاله پژوهشی
آموزش کشاورزی
علی اسداله پور کوتنایی
چکیده
نظام نوین ترویج کشاورزی در ایران با هدف ارتقای کارآمدی انتقال دانش و ایجاد پیوند مؤثر میان پژوهش، آموزش و بهرهبرداران طراحی شده است، اما شواهد موجود نشان میدهد این نظام همچنان در بهرهگیری نظاممند از سازوکارهای مدیریت دانش برای تحقق این اهداف با چالشهای ساختاری و عملکردی مواجه است. این پژوهش با هدف تحلیل ساختاری نقش مدیریت ...
بیشتر
نظام نوین ترویج کشاورزی در ایران با هدف ارتقای کارآمدی انتقال دانش و ایجاد پیوند مؤثر میان پژوهش، آموزش و بهرهبرداران طراحی شده است، اما شواهد موجود نشان میدهد این نظام همچنان در بهرهگیری نظاممند از سازوکارهای مدیریت دانش برای تحقق این اهداف با چالشهای ساختاری و عملکردی مواجه است. این پژوهش با هدف تحلیل ساختاری نقش مدیریت دانش در بهبود کارآمدی نظام نوین ترویج کشاورزی مازندران انجام شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر دیدمان، کمی و علّی- ارتباطی و بر پایه مدلیابی معادلات ساختاری انجام شد. جامعه آماری شامل کارشناسان، مروجان و مدیران نظام ترویج استان مازندران بود. حجم نمونه با استفاده از روش نمونهگیری تصادفی طبقهای با انتساب مناسب تعیین شد (305 n=). ابزار گردآوری دادهها پرسشنامه محققساخته با ۳۶ گویه بود که روایی آن با استفاده از نظر اسـتادان دانشـگاه مازندران، اعضـای هیئـت علمـی و کارشناسـان سـازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشـاورزی و پایایی آن از طریق تتای ترتیبی و پایایی ترکیبی تأیید شد. پردازش دادهها با نرمافزارهای SPSS و AMOS انجام شد. برای بررسی اثرهای مستقیم و غیر مستقیم متغیر مستقل و متغییر های میانجی، از روش بوتاسترپ استفاده شد. یافته ها نشان دادند که مدیریت دانش اثر مستقیم مثبت و معناداری بر کارآمدی نظام ترویج دارد، اما بخش عمده اثرگذاری آن از طریق سازوکارهای میانجی تعامل تحقیق–ترویج (440/0= β) و زیرساخت و پشتیبانی مدیریت دانش (553/0= β) منتقل میشود. این یافتهها بیانگر آن است که تقویت تراکنش ها میان پژوهشگران، مروجان و بهرهبرداران و ارتقای زیرساختهای سازمانی و فناورانه، پیشنیاز مدیریت دانش و افزایش کارآمدی نظام ترویج است. در نتیجه، سیاستگذاران و مدیران کشاورزی با تمرکز همزمان بر فرآیندهای تولید، اشتراک و کاربرد دانش، تعاملات دانشی و توسعه زیرساختها میتوانند اثربخشی فعالیتهای ترویجی برای توسعه پایدار کشاورزی را بهبود دهند.
مقاله پژوهشی
آموزش کشاورزی
سید داود حاجی میررحیمی؛ مریم گلباز
چکیده
این پژوهش با هدف طراحی الگوی اکوسیستم نوآوری برای این حوزه و شناسایی و وزندهی مؤلفههای کلیدی مؤثر بر آن انجام شد. این مطالعه به روش آمیخته (کیفی-کمی) انجام گرفت. در مرحله کیفی، با استفاده از مصاحبههای نیمهساختاریافته عمیق با ۱۲ تن از خبرگان دانشگاهی و فعالان صنعت (اساتید، مدیران شرکتهای دانشبنیان و صاحبان استارتآپ) که به ...
بیشتر
این پژوهش با هدف طراحی الگوی اکوسیستم نوآوری برای این حوزه و شناسایی و وزندهی مؤلفههای کلیدی مؤثر بر آن انجام شد. این مطالعه به روش آمیخته (کیفی-کمی) انجام گرفت. در مرحله کیفی، با استفاده از مصاحبههای نیمهساختاریافته عمیق با ۱۲ تن از خبرگان دانشگاهی و فعالان صنعت (اساتید، مدیران شرکتهای دانشبنیان و صاحبان استارتآپ) که به روش نمونهگیری هدفمند انتخاب شدند، مؤلفههای اولیه استخراج شد. دادههای کیفی با روش تحلیل محتوای قراردادی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. در مرحله کمی، بر اساس یافتههای کیفی، پرسشنامهای محققساخته طراحی شد. این پرسشنامه توسط ۲۳۲ تن از مدیران و فعالان شرکتهای دانشبنیان و فناور فعال در بخش کشاورزی استان البرز تکمیل شد. دادههای کمی با استفاده از نرمافزار Smart-PLS و به روش مدلسازی معادلات ساختاری (PLS-SEM) تحلیل شد. ارزیابی مدل اندازهگیری و مدل ساختاری (ضرایب مسیر و معنیداری) نیز انجام پذیرفت. تحلیل دادهها منجر به شناسایی و تأیید سایی و تأیید ۹ مؤلفه کلیدی اکوسیستم نوآوری در حوزه فناوریهای آموزشی کشاورزی شامل: بازار، حمایتها (نهادی و زیرساختی)، مدیریت جهادی (نگرش و رویکرد)، سیاستگذاری، سرمایه انسانی، فناوری، فرهنگ نوآوری و کارآفرینی، اخلاق در کاربرد فناوری، و تأمین مالی، شد. بر اساس ضرایب مسیر استاندارد (β)، مؤلفههای «بازار» (۸۳۲/۰)، «حمایتها» (۸۰۸/۰) و «مدیریت جهادی» (۷۸۷/۰) به ترتیب بیشترین تأثیر مستقیم را بر بهبود و توسعه اکوسیستم نوآوری داشتند. بر اساس یافتههای کیفی و کمی، یک مدل شبکهای مفهومی از تعامل بازیگران (دانشگاه، دولت، صنعت، سرمایهگذاران، استارتآپها) برای استقرار اکوسیستم ارائه شد. موفقیت و پایداری کسبوکارهای نوپای فعال در حوزه فناوریهای نوین آموزش کشاورزی، در گرو ایجاد یک اکوسیستم یکپارچه، پویا و همهجانبهنگر است. این پژوهش نشان داد که تمرکز صرف بر فناوری یا سرمایه مالی کافی نیست؛ بلکه تقویت همزمان مؤلفههای نرمافزاری مانند فرهنگ، مدیریت و سیاستگذاری، و همچنین ایجاد تقاضای مؤثر در «بازار» و «حمایتهای همهجانبه» از اهمیت حیاتی برخوردارند.
مقاله پژوهشی
آموزش کشاورزی
علی اکبر دماوندی
چکیده
رقابت شدید و تغییرات فناوری، فشار زیادی را بر شیوه های افزایش بهره وری مشاغل وارد نموده است به نحوی که از نیروی کار انسانی برای تاثیر بیشتر بر فرایند تولیدکالا و ارائه خدمات، انتظار بالاتری میرود. در این شرایط ویژگی شایستگی نیروی کار بیش از پیش اهمیت پیدا میکند. مسئله اصلی و هدف این تحقیق، ارائه مدل طراحی و تدوین استاندارد شایستگی ...
بیشتر
رقابت شدید و تغییرات فناوری، فشار زیادی را بر شیوه های افزایش بهره وری مشاغل وارد نموده است به نحوی که از نیروی کار انسانی برای تاثیر بیشتر بر فرایند تولیدکالا و ارائه خدمات، انتظار بالاتری میرود. در این شرایط ویژگی شایستگی نیروی کار بیش از پیش اهمیت پیدا میکند. مسئله اصلی و هدف این تحقیق، ارائه مدل طراحی و تدوین استاندارد شایستگی آموزشی کد 2132 بر اساس روش دیکوم است. دیدمان روش تحقیق شامل گردآوری و تحلیل داده های کیفی به روش تحلیل محتوا بر پایه نگاشت شناختی و همچنین برگزاری کارگاه های دیکوم با خبرگان، گردآوری و تحلیل داده های کیفی، برای اعتباربخشی شایستگی ها بود. از روش گلوله برفی برای گزینش گروه کانونی به تعداد 12 تن استفاده شد. برای گردآوری داده ها از روش های جمع آوری اطلاعات حاصل از طوفان ذهنی واستناد به اسناد استفاده شد. داشتن دانش فنی، آگاهی از بازار کار منابع طبیعی، تسلط بر برنامه ریزی درسی، تجربه کاری مرتبط و نیز آگاهی از سیاست های مربوط به مشاغل منابع طبیعی و رویکردهای نوین شغلی، از شاخص های اصلی انتخاب گروه کانونی طراحی و تدوین استاندارد رشته مشاوران منابع طبیعی بود. یافتههای این پژوهش حاکی از آن است که مستند ساختن و تعیین استانداردهای لازم برای شناخت شایستگی های مورد نیاز حرفه مشاوران منابع طبیعی، اولویت بالایی دارد. بر این اساس، برای حرفه مشاوران منابع طبیعی، سه وظیفه (گردآوری و تحلیل دادههای و اطلاعات حوزههای آبخیز-طراحی، برنامهریزی و ارائه مشاوره تکنیک های بهبود کمی و کیفی عرصه - تهیه گزارشهای علمی، عملیاتی، و ارزیابی فعالیتهای انجامشده) و 27 شایستگی شناسایی و استخراج شد. در نهایت مراحل کاری و دانش و مهارت شایستگی های تدوین شده، صلاحیت نگرشی، ملاحظات ایمنی، محیط زیستی و ابزار وتجهیزات استاندارد مربوط به هر شایستگی مطابق استانداردهای پیشنهادی دیکوم ، نهایی شد.
مقاله پژوهشی
آموزش کشاورزی
حسام الدین غلامی؛ جواد قاسمی؛ محمدرضا اکبری
چکیده
پسته، یکی از محصولات راهبردی باغی کشور است؛ با این حال، باغداران با چالشهایی در زمینه تولید آن مواجه هستند که موجب کاهش عملکرد در واحد سطح نسبت به میانگین جهانی شده است. بخشی از این مشکل به پایین بودن سطح دانش فنی و مهارت باغداران بازمیگردد. در پاسخ به این چالش، «طرح مدیریت بههنگام باغهای پسته» در 13 استان پستهخیز کشور ...
بیشتر
پسته، یکی از محصولات راهبردی باغی کشور است؛ با این حال، باغداران با چالشهایی در زمینه تولید آن مواجه هستند که موجب کاهش عملکرد در واحد سطح نسبت به میانگین جهانی شده است. بخشی از این مشکل به پایین بودن سطح دانش فنی و مهارت باغداران بازمیگردد. در پاسخ به این چالش، «طرح مدیریت بههنگام باغهای پسته» در 13 استان پستهخیز کشور اجرا شد. با توجه به اهمیت ارزشیابی اثربخشی فعالیتهای ترویجی، پژوهش حاضر با هدف ارزشیابی اثربخشی این طرح بر اساس الگوی سیپ (CIPP) انجام شد. جامعه آماری، شامل 51 کارشناس مروج پهنه سایتهای الگویی مدیریت بههنگام پسته بود که با روش سرشماری، 42 نفر به پرسشنامه پاسخ دادند. پرسشنامهای محققساخت، ابزار گردآوری دادهها بود که روایی شکلی آن بهوسیله یک گروه از متخصصان، روایی سازه آن با محاسبه میانگین واریانس استخراجشده (AVE) و پایایی آن با ضریب تتای ترتیبی (θ≥0.70) و پایایی ترکیبی (CR≥0.70) تأیید شد. پردازش دادهها در بخش توصیفی با نرمافزار SPSS نسخه 27 و برازش مدل با نرمافزار Smart PLS نسخه 3 انجام شد. یافتهها نشان داد که در بعد زمینه، گویه «میزان مناسب بودن اهداف طرح با شرایط باغات پسته کشور» و در بعد برونداد، گویه «تربیت مروجان حرفهای پسته» بالاترین رتبه را داشتند. در بعد درونداد، مؤلفه «آموزشگر اصلی طرح» و در بعد فرآیند، مؤلفه «دورههای آموزش و توانمندسازی مروجان» در بالاترین رتبهها قرار گرفتند. رتبهبندی کلی ابعاد نیز نشان داد که «درونداد» بیشترین و «فرآیند» کمترین میانگین را داشتند. نتایج تحلیل عاملی تأییدی از کفایت مدل اندازهگیری و تأیید ساختار چهاربعدی الگوی ارزشیابی اثربخشی حمایت کرد. این نتایج نشان داد که تمرکز بر توانمندسازی مروجان، ارتقای مهارتهای آموزشگری، بهبود سازوکارهای ترویجی، سازوکارهای مناسب پایش، نظارت و تشویق و فراهم کردن امکانات پشتیبانی میتواند کلید موفقیت طرحهای مشابه در حوزه کشاورزی باشد. پیشنهادهایی برای بهبود «طرح مدیریت بههنگام باغهای پسته» ارائه شد.
مقاله پژوهشی
آموزش کشاورزی
فاطمه رحیمی فیض آباد؛ ایرج بیرانوند
چکیده
ترویج کشاورزی با توجه به داشتن نقش محوری در تحقق برنامههای توسعۀ کشاورزی، دامنهی وسیعی از خدمات آموزشی را در بر میگیرد. در این راستا، دورههای آموزشی ترویجی جایگاه ویژهای در تحقق اهداف ترویج دارند. با این حال اثربخشی این دورهها منوط بر رضامندی بهرهبرداران است. این مطالعه با هدف واکاوی عوامل موثر بر رضامندی بهرهبرداران ...
بیشتر
ترویج کشاورزی با توجه به داشتن نقش محوری در تحقق برنامههای توسعۀ کشاورزی، دامنهی وسیعی از خدمات آموزشی را در بر میگیرد. در این راستا، دورههای آموزشی ترویجی جایگاه ویژهای در تحقق اهداف ترویج دارند. با این حال اثربخشی این دورهها منوط بر رضامندی بهرهبرداران است. این مطالعه با هدف واکاوی عوامل موثر بر رضامندی بهرهبرداران شهرستان خرم آباد از دورههای آموزشی ترویجی از طریق کاربرد مدل گسترش یافته شاخص آمریکایی سنجش رضامندی انجام شد. جامعه آماری 15000 تن از کشاورزان شهرستان خرم آباد بودند که در 225 دوره آموزشی ترویجی برگزار شده در سال 1404 شرکت کرده بودند که از بین آنها تعداد 375 نفر از طریق روش نمونهگیری چند مرحلهای خوشهای متناسب با حجم نمونه به عنوان نمونه تحقیق انتخاب شد. ابزار گردآوری دادهها پرسشنامه بود. جهت بررسی روایی پرسشنامه از روایی شکلی و روایی سازه استفاده شد. روایی شکلی پرسشنامه از طریق متخصصان موضوعی مورد تایید قرار گرفت. روایی سازه نیز از طریق شاخص میانگین واریانس استخراج شده، تایید شد (751/0- 545/0 =AVE). همچنین پایایی پرسشنامه از طریق محاسبه ضریب تتای ترتیبی (924/0- 727/0 =Ɵ) و پایایی ترکیبی (935/0- 847/0= CR) برای بخشهای مختلف پرسشنامه، تایید شد. مقیاس گویههای پرسشنامه بر مبنای طیف پنج گزینهای لیکرت بود. نتایج معادلات ساختاری نشان داد، متغیرهای انتظارات درک شده (β = 0.333, p < 0.001)، ارزش درک شده (β = 0.181, p < 0.001) و اعتماد (β = 0.283, p < 0.001) دارای تاثیر مثبت و معنیداری بر رضامندی بهرهبرداران از دورههای آموزشی ترویجی بودند. اما تاثیر متغیر کیفیت خدمات دریافتی بر رضامندی معنیدار نشد (β = 0.112, p > 0.05). یافتههای معادلات ساختاری نشان داد، متغیرهای رضامندی (β = 0.503, p < 0.001)، رسیدگی به شکایات (β = 0.137, p < 0.001) و اعتماد (β = 0.227, p < 0.001) دارای تأثیر مثبت و معنیداری بر متغیر وفاداری بودند. نتایج این تحقیق میتواند از طریق ترسیم نقشه راه به برنامهریزان و سیاستگذاران در اتخاذ تصمیماتی در رابطه با دورههای آموزشی ترویجی کمک نماید.
مقاله پژوهشی
آموزش کشاورزی
ندا Alizadeh؛ مهرنوش میرزایی؛ ابراهیم زارع؛ شجاعت زارع؛ همایون حسین زاده؛ علی احمدی فیروزجائی؛ فاطمه عسگری
چکیده
ارتقای بهرهوری در بخش کشاورزی، از الزامات تحقق امنیت غذایی، توسعه پایدار و افزایش رقابتپذیری این بخش است. با وجود نقش مهم دانش و آموزش در بهبود بهرهوری، ضعف در انتقال دانش، توانمندسازی بهرهبرداران و انطباق برنامههای آموزشی با مسائل واقعی زیربخشهای کشاورزی، از چالشهای مهم این حوزه محسوب میشود. پژوهش حاضر با هدف تدوین ...
بیشتر
ارتقای بهرهوری در بخش کشاورزی، از الزامات تحقق امنیت غذایی، توسعه پایدار و افزایش رقابتپذیری این بخش است. با وجود نقش مهم دانش و آموزش در بهبود بهرهوری، ضعف در انتقال دانش، توانمندسازی بهرهبرداران و انطباق برنامههای آموزشی با مسائل واقعی زیربخشهای کشاورزی، از چالشهای مهم این حوزه محسوب میشود. پژوهش حاضر با هدف تدوین راهبردهای مدیریت آموزشی با تأکید بر توسعه دانش و ارتقای بهرهوری در بخش کشاورزی ایران انجام شد. این پژوهش با رویکرد کیفی ـ تحلیلی و در سه مرحله انجام گرفت. در مرحله نخست، با استفاده از مطالعات اسنادی، مؤلفههای مرتبط با مدیریت آموزشی، توسعه دانش و بهرهوری شناسایی شد. در مرحله دوم، با بهرهگیری از جلسات گروه کانونی و مشارکت ۱۹۰ تن از مدیران، پژوهشگران و متخصصان چهار حوزه زراعت، باغبانی، دام و طیور و شیلات و آبزیان، مسائل محوری هر حوزه بر اساس دانش و تجربه خبرگان شناسایی شد. در مرحله سوم، برای هر مسئله، عوامل داخلی و خارجی با استفاده از تحلیل SWOT شناسایی، ارزیابی و وزندهی و موقعیت راهبردی آنها تعیین شد؛ سپس راهبردهای پیشنهادی با استفاده از ماتریس QSPM اولویتبندی شدند. یافتهها نشان داد که مسائل محوری در زیربخشهای مختلف متفاوت بوده و بر مدیریت منابع، توسعه فناوری، انتقال دانش، کیفیت و پایداری تولید و کاهش ضایعات تمرکز دارند. نتایج تحلیل راهبردی نیز نشان داد که متناسب با شرایط هر زیربخش، راهبردهای رقابتی، تهاجمی و محافظهکارانه در اولویت قرار دارند. همچنین، توسعه آموزشهای کاربردی، انتقال دانش و فناوری، توانمندسازی بهرهبرداران و تقویت ارتباط میان مراکز تحقیقاتی، آموزشی، ترویجی و بخش تولید از مهمترین جهتگیریهای راهبردی شناسایی شد. بر اساس یافتهها، استقرار نظام مدیریت آموزشی مسئلهمحور و مبتنی بر نیازهای هر زیربخش میتواند زمینه توسعه دانش، بهکارگیری مؤثر فناوری و ارتقای بهرهوری پایدار در بخش کشاورزی را فراهم سازد.
مقاله پژوهشی
آموزش کشاورزی
زهره شرعی؛ محمد اسماعیل کردی
چکیده
در چشمانداز کسبوکار معاصر، سازمانها با چالشهای پویا روبهرو هستند که دستیابی به تعالی سازمانی را به یک ضرورت تبدیل کرده است. این مطالعه با هدف ارزیابی تأثیر شاخص های دانشی مدل تعالی سازمانی EFQM بر فرآیندهای مدیریت دانش و نتایج سازمانی در شرکتهای هلدینگ کشاورزی و دامپروری بنیاد مستضعفان در شمال ایران انجام پذیرفتهاست. پژوهش ...
بیشتر
در چشمانداز کسبوکار معاصر، سازمانها با چالشهای پویا روبهرو هستند که دستیابی به تعالی سازمانی را به یک ضرورت تبدیل کرده است. این مطالعه با هدف ارزیابی تأثیر شاخص های دانشی مدل تعالی سازمانی EFQM بر فرآیندهای مدیریت دانش و نتایج سازمانی در شرکتهای هلدینگ کشاورزی و دامپروری بنیاد مستضعفان در شمال ایران انجام پذیرفتهاست. پژوهش حاضر از نوع کاربردی با رویکرد توصیفی-تحلیلی است. جامعه آماری، کارکنان شرکتهای کشاورزی و دامپروری ران و زراعی دشت ناز است و نمونهگیری بهروش سرشماری انجام شد و 170 پرسشنامه کامل بدست آمد و تجزیه و تحلیل شد. ابزار جمعآوری دادهها، پرسشنامه استاندارد شاخص های دانشی مدل EFQM و مدیریت دانش بود که روایی محتوایی آن توسط متخصصان تأیید و پایایی آن با آلفای کرونباخ محاسبه گردید. تحلیل دادهها با استفاده از روش حداقل مربعات جزئی در نرمافزار SmartPLS3 صورت پذیرفت. نتایج تحلیل نشان داد که شاخص های دانشی مدل EFQM با ضریب مسیر 826/0 تأثیر مثبت و معنادار بر فرآیند مدیریت دانش دارد. همچنین، مدیریت دانش با ضریب مسیر 798/0، 849/0، 802/0 و 737/0 بهترتیب بر نتایج سازمانی (نتایج مشتری، کارکنان، جامعه و کلیدی) اثر مثبت و معنادار اعمال میکند. شاخصهای روایی و پایایی و همچنین برازش مدل حاکی از تناسب مطلوب مدل است. ادغام مدل EFQM و مدیریت دانش، چارچوبی پایدار برای دستیابی به تعالی سازمانی فراهم میآورد و به ارتقای عملکرد راهبردی و عملیاتی در بخش کشاورزی کمک شایانی میکند.
