نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• ندا Alizadeh ¹
• مهرنوش میرزایی ²
• ابراهیم زارع ³
• شجاعت زارع ⁴
• همایون حسین زاده ⁵
• علی احمدی فیروزجائی ⁶
• فاطمه عسگری ⁷

¹ عضو هیات علمی سازمان تات

² عضو هیات علمی سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی

³ عضو هیات علمی مرکز تحقیقات، آموزش کشاورزی ومنابع طبیعی فارس

⁴ عضو هیات علمی مرکز تحقیقات، آموزش کشاورزی ومنابع طبیعی خراسان رضوی

⁵ عضو هیات علمی موسسه شیلات کشور

⁶ عضو هیات علمی مرکز تحقیقات، آموزش کشاورزی ومنابع طبیعی مازندران

⁷ عضو هیات علمی مرکز تحقیقات، آموزش کشاورزی ومنابع طبیعی گیلان

چکیده

ارتقای بهره‌وری در بخش کشاورزی، از الزامات تحقق امنیت غذایی، توسعه پایدار و افزایش رقابت‌پذیری این بخش است. با وجود نقش مهم دانش و آموزش در بهبود بهره‌وری، ضعف در انتقال دانش، توانمندسازی بهره‌برداران و انطباق برنامه‌های آموزشی با مسائل واقعی زیربخش‌های کشاورزی، از چالش‌های مهم این حوزه محسوب می‌شود. پژوهش حاضر با هدف تدوین راهبردهای مدیریت آموزشی با تأکید بر توسعه دانش و ارتقای بهره‌وری در بخش کشاورزی ایران انجام شد. این پژوهش با رویکرد کیفی ـ تحلیلی و در سه مرحله انجام گرفت. در مرحله نخست، با استفاده از مطالعات اسنادی، مؤلفه‌های مرتبط با مدیریت آموزشی، توسعه دانش و بهره‌وری شناسایی شد. در مرحله دوم، با بهره‌گیری از جلسات گروه کانونی و مشارکت ۱۹۰ تن از مدیران، پژوهشگران و متخصصان چهار حوزه زراعت، باغبانی، دام و طیور و شیلات و آبزیان، مسائل محوری هر حوزه بر اساس دانش و تجربه خبرگان شناسایی شد. در مرحله سوم، برای هر مسئله، عوامل داخلی و خارجی با استفاده از تحلیل SWOT شناسایی، ارزیابی و وزن‌دهی و موقعیت راهبردی آنها تعیین شد؛ سپس راهبردهای پیشنهادی با استفاده از ماتریس QSPM اولویت‌بندی شدند. یافته‌ها نشان داد که مسائل محوری در زیربخش‌های مختلف متفاوت بوده و بر مدیریت منابع، توسعه فناوری، انتقال دانش، کیفیت و پایداری تولید و کاهش ضایعات تمرکز دارند. نتایج تحلیل راهبردی نیز نشان داد که متناسب با شرایط هر زیربخش، راهبردهای رقابتی، تهاجمی و محافظه‌کارانه در اولویت قرار دارند. همچنین، توسعه آموزش‌های کاربردی، انتقال دانش و فناوری، توانمندسازی بهره‌برداران و تقویت ارتباط میان مراکز تحقیقاتی، آموزشی، ترویجی و بخش تولید از مهم‌ترین جهت‌گیری‌های راهبردی شناسایی شد. بر اساس یافته‌ها، استقرار نظام مدیریت آموزشی مسئله‌محور و مبتنی بر نیازهای هر زیربخش می‌تواند زمینه توسعه دانش، به‌کارگیری مؤثر فناوری و ارتقای بهره‌وری پایدار در بخش کشاورزی را فراهم سازد.

کلیدواژه‌ها

• مدیریت آموزش
• بهره‌وری
• کشاورزی
• دانش

موضوعات

• آموزش کشاورزی

عنوان مقاله [English]

Developing Agricultural Education Management Strategies to Enhance Productivity in Iran’s Agricultural Subsectors

نویسندگان [English]

• Neda Alizadeh ¹
• Mehrnoush Mirzaei ²
• Ebrahim Zare ³
• Shojaat Zare ⁴
• Homayun Hosseinzadeh ⁵
• Ali Ahmadi Firouzjaei ⁶
• Fatemeh Asgari ⁷

¹ Faculty member of the Agricultural Research, Education and Extension Organization

² Faculty member of the Agricultural Research, Education and Extension Organization

³ Faculty member of the Fars Agricultural Research, Education and Natural Resources Center

⁴ Faculty member of the Khorasan Razavi Agricultural Research, Education and Natural Resources Center

⁵ Faculty member of the National Fisheries Institute

⁶ Faculty member of the Mazandaran Agricultural Research, Education and Natural Resources Center

⁷ Faculty member of the Agricultural Research, Education and Natural Resources Center Gilan

چکیده [English]

Improving agricultural productivity is essential for achieving food security, sustainable development, and national development goals. This study aimed to develop educational management strategies for knowledge development and productivity enhancement in Iran's agricultural sector. A qualitative approach was employed using expert cognitive mapping, focus group discussions, SWOT analysis, the Quantitative Strategic Planning Matrix (QSPM), and the Analytic Hierarchy Process (AHP). The study involved 190 purposively selected experts from the agronomy, horticulture, livestock and poultry, and fisheries sectors. The findings identified deficiencies in resource management, knowledge transfer, technology adoption, and farmer training as the major constraints to productivity improvement. Strategic analysis showed that competitive and conservative strategies were most suitable for agronomy, conservative strategies for horticulture and livestock, and competitive and aggressive strategies for fisheries. The results indicate that a targeted educational management system can strengthen knowledge transfer, improve total factor productivity, enhance resource-use efficiency, and increase the competitiveness and sustainability of the agricultural sector.

کلیدواژه‌ها [English]

• Problem-based training
• agricultural productivity
• knowledge development