نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

گروه منابع طبیعی،موسسه آموزش و ترویج کشاورزی

10.22092/jaear.2026.372038.2095

چکیده

رقابت شدید و تغییرات فناوری، فشار زیادی را بر شیوه های افزایش بهره وری مشاغل وارد نموده است به نحوی که از نیروی کار انسانی برای تاثیر بیشتر بر فرایند تولیدکالا و ارائه خدمات، انتظار بالاتری می‌رود. در این شرایط ویژگی شایستگی نیروی کار بیش از پیش اهمیت پیدا می‌کند. مسئله اصلی و هدف این تحقیق، ارائه مدل طراحی و تدوین استاندارد شایستگی آموزشی کد 2132 بر اساس روش دیکوم است. دیدمان روش تحقیق شامل گردآوری و تحلیل داده های کیفی به روش تحلیل محتوا بر پایه نگاشت شناختی و همچنین برگزاری کارگاه های دیکوم با خبرگان، گردآوری و تحلیل داده های کیفی، برای اعتباربخشی شایستگی ها بود. از روش گلوله برفی برای گزینش گروه کانونی به تعداد 12 تن استفاده شد. برای گردآوری داده ها از روش های جمع آوری اطلاعات حاصل از طوفان ذهنی واستناد به اسناد استفاده شد. داشتن دانش فنی، آگاهی از بازار کار منابع طبیعی، تسلط بر برنامه ریزی درسی، تجربه کاری مرتبط و نیز آگاهی از سیاست های مربوط به مشاغل منابع طبیعی و رویکردهای نوین شغلی، از شاخص های اصلی انتخاب گروه کانونی طراحی و تدوین استاندارد رشته مشاوران منابع طبیعی بود. یافته‌های این پژوهش حاکی از آن است که مستند ساختن و تعیین استانداردهای لازم برای شناخت شایستگی های مورد نیاز حرفه مشاوران منابع طبیعی، اولویت بالایی دارد. بر این اساس، برای حرفه مشاوران منابع طبیعی، سه وظیفه (گردآوری و تحلیل داده‌های و اطلاعات حوزه‌های آبخیز-طراحی، برنامه‎ریزی و ارائه مشاوره تکنیک های بهبود کمی و کیفی عرصه - تهیه گزارش‎های علمی، عملیاتی، و ارزیابی فعالیت‌های انجام‌شده) و 27 شایستگی شناسایی و استخراج شد. در نهایت مراحل کاری و دانش و مهارت شایستگی های تدوین شده، صلاحیت نگرشی، ملاحظات ایمنی، محیط زیستی و ابزار وتجهیزات استاندارد مربوط به هر شایستگی مطابق استانداردهای پیشنهادی دیکوم ، نهایی شد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Designing and developing a standard of competency and job skills for natural resource consultants

نویسنده [English]

  • Ali Akbar damavandi

Department of natural resources,Institute of Agricultural Education and Extension

چکیده [English]

Intense competition and technological changes have put great pressure on methods of increasing job productivity, in such a way that higher expectations are placed on human labor to have a greater impact on the process of producing goods and providing services. In these circumstances, the competency characteristic of the workforce becomes more important than ever. The main issue and objective of this research is to present a model for designing and compiling an educational competency standard code 2132 based on the DACUM method. The research methodology included collecting and analyzing qualitative data using content analysis based on cognitive mapping, as well as holding DACUM workshops with experts, collecting and analyzing qualitative data to validate competencies. The snowball method was used to select a focus group of 12 people. Data were collected using brainstorming and document review methods. Having technical knowledge, knowledge of the natural resources job market, mastery of curriculum planning, relevant work experience, as well as knowledge of policies related to natural resources jobs and new career approaches were the main indicators for selecting the focus group to design and develop the standard for the natural resources consultant field. The findings of this study indicate that documenting and determining the necessary standards to recognize the competencies required for the natural resources consultant profession has a high priority. Accordingly, for the natural resources consultant profession, three jobs (collecting and analyzing data and information from watersheds - designing, planning and providing advice on quantitative and qualitative field img

کلیدواژه‌ها [English]

  • Educational needs assessment
  • DACUM
  • competency standards
  • job skills
  • آمارنامه مرکز آمار ایران، https://www.amar.org.ir/
  • - آمارنامه وزارت جهاد کشاورزی maj.ir//https://www -
  • اکبری، مرتضی (1397). "اعتبارسنجی و سنجش کیفیت در پژوهش‌های کیفی و آمیخته". روش‌شناسی علوم انسانی، -
  • بی‌نام، 1400، سالنامه آماری کشور، انتشارات مرکز آمار ایران، سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی.
  • - حکیم زاده،رضوان. جوادی پور، منسوبی، سیمین، قربانی،حسین،فلاح مهرجردی، محمدعلی و محسن غفاریان، 1393،بررسی نیازهای آموزشی پرستاران با روش دیکوم: یک مطالعه موردی،فصلنامه مدیریت پرستاری،سال سوم،دوره سوم. -
  • حیدری،حامد. جهانگیری،محمد. ذوالفقاری،محمد و احمدرضا واثق،.1403، راهنمای سریع تهیه و تدوین استانداردهای شایستگی و ارزشیابی بر مبنای سند حرفه‌ای 2008 و در انطباق با دستورالعمل‌های اجرایی سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای کشور، انتشارات کتاونوس.
  • - خالـدی، آرمـان. اسـدی فـرد، رضا. شـجاعتی، علـی؛ و غریبی، جلیـل. ،1400، آینده‌پژوهی مشـاغل بخش کشـاورزی در افـق 1414مطالعـات میان‌رشـته‌ای در علـوم انسـانی. دوره .14شـماره .
  • - دماوندی،علی‌اکبر و رحمت یحیی نژاد عزیزی،(1402). نقش موسسه آموزش و ترویج کشاورزی در پیش‌بینی شناسه‌های دانشجو و دانش‌آموخته ماهر منابع طبیعی موردنیاز کشور در سال 1403،پژوهش مدیریت آموزش کشاورزی،دوره 15،شماره 66. -
  • دهقانی، محمدرضا و همکاران،1393، . نیازسنجی آموزشی و تدوین برنامه‌های آموزشی با بهره‌گیری از مدل دیکوم، فصلنامه گام‌های توسعه در آموزش پزشکی، دوره یازده، شماره سوم.
  • - [a.s.1.1]زمانـی، غلامحسـین، 1380،بـرآورد نیاز بخش عمومی به نیروی متخصص کشـاورزان تا سـال 1390،اقتصاد کشـاورزی و توسـعه. سـال نهم. شماره 3 -
  • شفیعی سروستانی، مریم. رحیمی پردنجانی، یعقوب. جهانی،جعفر و مهدی محمدی،1400، طراحی برنامه درسی آموزش‌های معلم عشایر کوچنده برای دانشجو- معلمان سهمیه عشایری دانشگاه فرهنگیان؛ رویکرد دیکوم.
  • - شصتی،سمانه،1389، آموزش مبتنی بر شایستگی، مجله راهبردهای آموزش،دوره 3،شماره 2
  • - عبدالهی، مژگان ،1393،طراحی الگوی آموزش و بهسازی مبتنی بر شایستگی برای مدیران آموزش سازمان‌ها، فصلنامه پژوهشی - رهیافتی نو در مدیریت آموزشی، سال ششم، شماره ،4زمستان ،94پیاپی .
  • - فتحی واجارگاه،کوروش،(1384). نیازسنجی آموزش (الگوها و فنون.) تهران: انتشارات آییژ، چاپ سوم.
  •  
  • Dixon, R. A. & Stricklin, L. S. (2014). Lessons learned using the modified DACUM approach to identify duties and tasks for CADD technicians in North Central Idaho. Online Journal for Workforce Education and Development, VII(1).
  • - Bhandari, P, (2020), an introduction to qualitative research. Published on June 19, Revised on July 30. - Galanis. M, (2018), methods of data collection in qualitative research. Arch Helen Med, 35(2), March-April, 268-277.
  • Edwards, R. and Brannelly, T. (2017). “Approaches to Democratizing Qualitative ResearchMethods”. Qualitative Research, 17(3), pp. 271–277.
  • - https://chat.deepseek.com -
  • https://amar.org.ir/ISCO