مقاله پژوهشی
آموزش کشاورزی
ذوالفقار احمدی؛ موسی اعظمی؛ عاطفه ملکیان
چکیده
فناوری پهپاد به‌عنوان یکی از ابزارهای نوین کشاورزی دقیق و هوشمند، در سال‌های اخیر توجه پژوهشگران را جلب کرد. این مطالعه روند رشد و جهت‌گیری‌های علمی پژوهش‌های مرتبط با پذیرش پهپاد در کشاورزی را بررسی کرد و الگوهای همکاری علمی و محورهای غالب پژوهشی را شناسایی نمود. این پژوهش با رویکرد علم‌سنجی/کتاب‌سنجی توصیفی–تحلیلی با تحلیل ...
بیشتر
فناوری پهپاد به‌عنوان یکی از ابزارهای نوین کشاورزی دقیق و هوشمند، در سال‌های اخیر توجه پژوهشگران را جلب کرد. این مطالعه روند رشد و جهت‌گیری‌های علمی پژوهش‌های مرتبط با پذیرش پهپاد در کشاورزی را بررسی کرد و الگوهای همکاری علمی و محورهای غالب پژوهشی را شناسایی نمود. این پژوهش با رویکرد علم‌سنجی/کتاب‌سنجی توصیفی–تحلیلی با تحلیل شبکه‌ای (همکاری علمی و هم‌رخدادی کلیدواژه‌ها) انجام شد. داده‌ها از پایگاه Scopus استخراج گردید و مقالات مرتبط در بازه ۲۰۰۵ تا ۲۰۲۵ بر اساس عنوان، چکیده و کلیدواژه‌ها گردآوری شد. پس از پالایش، ۷۱۲ مقاله به‌عنوان مجموعه داده نهایی انتخاب گردید. تحلیل‌ها با استفاده از شاخص‌های علم‌سنجی و نرم‌افزار VOSviewer شامل بررسی روند انتشار، توزیع جغرافیایی، مجلات فعال، شبکه همکاری کشورها (و شبکه هم‌رخدادی کلیدواژه‌ها انجام گرفت. نتایج نشان داد که تولیدات علمی این حوزه طی دو دهه اخیر افزایشی بود و پس از ۲۰۱۶ رشد شتابان‌تری یافت. از نظر جغرافیایی، چین و ایالات متحده بیشترین سهم تولید علمی را داشتند و در شبکه همکاری‌ها نقش مرکزی ایفا کردند. تحلیل کلیدواژه‌ها نیز چهار محور غالب را آشکار کرد: کاربردهای پهپاد در کشاورزی، سنجش از دور و تحلیل داده، عوامل انسانی/رفتاری مؤثر بر پذیرش و چالشهای اقتصادی و مقرراتی، در مجموع، یافته‌ها نشان داد که پذیرش پهپاد در کشاورزی حاصل تعامل پیشرفت‌های فناورانه، زیرساخت‌های داده‌ای، چارچوب‌های سیاستی و عوامل انسانی بود. این نتایج می‌تواند برای جهت‌دهی پژوهش‌های آینده و بهبود تصمیم‌گیری در توسعه فناوری‌های نوین کشاورزی مورد استفاده قرار گیرد.
مقاله پژوهشی
آموزش کشاورزی
فریبرز کرمی فر؛ شهپر گراوندی؛ یوسف محمدی فر؛ سمانه سنجابی
چکیده
پژوهش حاضر با رویکردی ترکیبی و نوآورانه، به نیازسنجی آموزشی فعالان بازاریابی دیجیتال کشاورزی از طریق تلفیق علم‌سنجی و تحلیل شبکه پرداخته است. در گام نخست، تحلیل کتاب‌سنجی مبتنی بر داده‌های پایگاه Scopus طی سال‌های ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۵ انجام شد. بررسی حدود ۹۰ سند علمی و تحلیل هم‌وقوع کلیدواژه‌ها در نرم‌افزار VOSviewer، خوشه‌های مفهومی و روندهای ...
بیشتر
پژوهش حاضر با رویکردی ترکیبی و نوآورانه، به نیازسنجی آموزشی فعالان بازاریابی دیجیتال کشاورزی از طریق تلفیق علم‌سنجی و تحلیل شبکه پرداخته است. در گام نخست، تحلیل کتاب‌سنجی مبتنی بر داده‌های پایگاه Scopus طی سال‌های ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۵ انجام شد. بررسی حدود ۹۰ سند علمی و تحلیل هم‌وقوع کلیدواژه‌ها در نرم‌افزار VOSviewer، خوشه‌های مفهومی و روندهای اصلی پژوهش در حوزه کاربردهای هوش مصنوعی در بازاریابی دیجیتال کشاورزی را ترسیم کرد. این نقشه مفهومی مبنایی برای ورود به مرحله دوم و تحلیل سیستمی مهارت‌ها قرار گرفت. در ادامه، با هدف شناسایی روابط نفوذ، وابستگی و نقش استراتژیک مهارت‌ها، روش MACTOR به‌کار گرفته شد. داده‌های این بخش از ۴۸ خبره منتخب به روش نمونه‌گیری ملاک‌محور گردآوری شد. نتایج نشان داد چهار بعد اصلی نیازهای آموزشی عبارت‌اند از: (۱) سواد و درک مفهومی هوش مصنوعی، (۲) مهارت‌های تعاملی و کاربردی چت‌بات‌ها، (۳) توانمندی‌های بازاریابی مبتنی بر هوش مصنوعی و (۴) تجاری‌سازی و خلق ارزش. تحلیل نفوذ–وابستگی نیز نشان داد «تحلیل و پیش‌بینی تقاضای بازار» و «تحلیل رفتار مصرف‌کننده» در ردیف پیشران‌های کلیدی قرار دارند، در حالی‌که مهارت‌هایی نظیر «مدیریت کمپین‌های دیجیتال» نقش واسطه‌ای میان پیشران‌ها و پیامدهای نهایی همچون «تعامل با مشتری» ایفا می‌کنند. افزون بر این، تحلیل همگرایی آشکار ساخت که «تحلیل داده‌های مشتری» و «شخصی‌سازی پیشنهادها» بیشترین همسویی را دارند و طراحی بسته‌های آموزشی یکپارچه و ترکیبی را ضروری می‌سازند. به طور کلی این پژوهش با عبور از فهرست‌سازی خطی مهارت‌ها، یک چارچوب سیستمی و مبتنی بر روابط قدرت و نفوذ ارائه داد که می‌تواند مبنای طراحی دوره‌های آموزشی آینده‌نگر، مرحله‌ای و داده‌محور برای توانمندسازی فعالان بازاریابی دیجیتال کشاورزی باشد. این چارچوب، اولویت‌های آموزشی را به‌صورت مبتنی بر شواهد تعیین کرده و نقشه‌ای عملی برای توسعه مهارت‌های هوش مصنوعی در این حوزه فراهم میکند.
مقاله پژوهشی
آموزش کشاورزی
شهرام مقدس فریمانی
چکیده
هدف این پژوهش، بررسی عاملهای تاثیرگذار بر انگیزه ادامه تحصیل هنرجویان دختر و پسر دوره دوم متوسطه هنرستان‌های وزارت جهادکشاورزی بوده است. دیدمان تحقیق کمّی، به لحاظ ماهیت، کاربردی با رویکرد علّی-ارتباطی اجرا شده است. جامعه آماری کلیه هنرجویان شاغل به تحصیل در پایه‌تحصیلی دهم هنرستان‌های دخترانه و پسرانه وزارت جهادکشاورزی در ...
بیشتر
هدف این پژوهش، بررسی عاملهای تاثیرگذار بر انگیزه ادامه تحصیل هنرجویان دختر و پسر دوره دوم متوسطه هنرستان‌های وزارت جهادکشاورزی بوده است. دیدمان تحقیق کمّی، به لحاظ ماهیت، کاربردی با رویکرد علّی-ارتباطی اجرا شده است. جامعه آماری کلیه هنرجویان شاغل به تحصیل در پایه‌تحصیلی دهم هنرستان‌های دخترانه و پسرانه وزارت جهادکشاورزی در سال تحصیلی 1404-1403 به تعداد 214 تن بودند. حجم نمونه این مطالعه با استفاده از فرمول کوکران تعداد170 تن از هنرجویان هنرستان‌های استان‌های فارس، مازندران و گلستان تعیین شد که از طریق نمونه‌گیری تصادفی طبقهای با انتساب متناسب مورد نظرخواهی قرار گرفتند. ابزار گـردآوری داده‌هـا پرسشـنامه محقق سـاخته و حاوی پرسـش‌های طراحی شـده منطبق با هدف‌هـا، و متغیرهای پژوهـش و بـا طیـف سـنجش لیکرت پنـج گزینـه‌ای بود و از طریق مصاحبـه حضوری گـردآوری گردیـد. پایایی ابزار تحقیق با محاسبه محاسـبه پایایـی ترکیبـی بـه میـزان87/0 و ضریب آلفای کرونباخ (92/0) برای سنجش عاملهای مؤثر بر انگیزه تحصیل هنرجویان تعیین و برای تعیین روایی از روایی شکلی با نظرخواهی از کارشناسان و اعضای هیات علمی آموزشی مؤسسه آموزش و ترویج کشاورزی استفاده شد. نتایج تحلیل عاملی اکتشافی انجام شده نشان داد که عاملهای تاثیرگذار بر انگیزه ادامه تحصیل هنرجویان در هنرستان‌های کشاورزی در هفت عامل؛ علاقه به کشاورزی و پیشرفت شغلی، روستازادگی و داشتن پیشینه کشاورزی، اجبار و ناچاری، امکانات رفاهی و رایگان بودن هنرستان، سهولت دسترسی هنرستان، تاثیر سایرین، توصیه دوستان و آشنایان قابل نام‌گذاری میباشد. یافته‌های این پژوهش بر اهمیت رویکردی چندوجهی در ارتقای انگیزه تحصیلی هنرجویان هنرستان‌های کشاورزی تأکید دارد. با توجه به عوامل شناسایی‌شده، این تحقیق ب پیشنهاد می‌دهد که با بهره‌گیری از روش‌های فعال و مشارکتی تدریس، فراهم آوردن محیط‌های یادگیری عملی، بهبود و تجهیز کارگاه‌ها و امکانات آموزشی، تقویت امید به آینده شغلی از طریق ارتباط مؤثرتر با بازار کار و ارائه مشاوره شغلی مناسب، انگیزه دانش‌آموزان را برای انتخاب رشته کشاورزی افزایش دهند.
مقاله پژوهشی
آموزش کشاورزی
هدا بهبودی؛ سید محمود حسینی؛ سید جمال فرج الله حسینی
چکیده
یکی از مهمترین چالشهای سازمانها در استقرار مدیریت دانش، شناسایی عوامل کلیدی موثر بر اجرای آن است؛ زیرا شناخت این عوامل ضمن تسهیل اجرای مدیریت دانش، از اتلاف منابع و ناکارآمدی برنامه ها جلوگیری میکند. ازاینرو، پژوهش حاضر با هدف شناسایی، اعتبارسنجی و تبیین متغیرهای موثر بر پیاده‌سازی مدیریت دانش در مرکزهای خدمات کشاورزی انجام شد. ...
بیشتر
یکی از مهمترین چالشهای سازمانها در استقرار مدیریت دانش، شناسایی عوامل کلیدی موثر بر اجرای آن است؛ زیرا شناخت این عوامل ضمن تسهیل اجرای مدیریت دانش، از اتلاف منابع و ناکارآمدی برنامه ها جلوگیری میکند. ازاینرو، پژوهش حاضر با هدف شناسایی، اعتبارسنجی و تبیین متغیرهای موثر بر پیاده‌سازی مدیریت دانش در مرکزهای خدمات کشاورزی انجام شد. روش پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر شیوه جمع آوری اطلاعات پیمایشی مقطعی است که با دیدمان آمیخته انجام شده و ترکیبی از روش کیفی با رویکرد داده‌بنیاد و روش کمی مبتنی بر اندازه گیریهای میدانی است. جامعه آماری تحقیق مشتمل بر خبرگان مدیریت دانش در سازمانهای زیربط بخش کشاورزی در خراسان رضوی میباشد. نمونه آماری تحقیق در بخش کیفی 27نفر که بطور هدفمند انتخاب شدند و در بخش کمی 147نفر که به روش سرشماری انجام گردید. بمنظور گردآوری داده ها از مصاحبه نیمه ساختاریافته و پرسشنامه محقق ساخته از 96گویه در 3بخش بر مبنای طیف لیکرت پنج گزینه ای استفاده شد.علاوه بر روایی صوری پرسشنامه که توسط 16تن از اعضای هیات علمی دانشگاه تایید شد از روایی سازه(AVE=0/7) و برای پایایی از آلفای کرونباخ(ra =0/89) و پایایی ترکیبی(0/8=CR) استفاده شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از تحلیل عاملی تاییدی، مدل‌سازی معادلات ساختاری مبتنی بر حداقل مربعات جزئی و آزمون فریدمن در نرم‌افزارهایSPSS وSmart-PLS انجام شد. نتایج نشان داد که در عامل سازمانی؛ فرهنگ و سرمایه دانشی(β=0.724)، ساختار و نظام مدیریتی(β=0.751) و زیرساخت فناوری و مدیریت اطلاعات (β=0.731)، در عامل محیطی؛ ویژگیهای اقتصادی(β=0.872)، جمعیت شناختی(β=0.853) و اطلاعاتی و آموزشی (β=0.527) و در عامل فردی، ابعاد مهارتی (β=0.816) و انگیزشی (β=0.498) اثرمثبت و معناداری بر پیاده‌سازی مدیریت دانش داشتند. نتایج آزمون فریدمن نیزنشان داد که عامل سازمانی(MR=2/75) و متغیرهای فرهنگ و سرمایه دانشی(MR=2/09)، ویژگیهای اطلاعاتی و آموزشی بهره برداران(MR=4/35)، بُعد انگیزشی کارشناسان(MR=3/27)بالاترین اولویت را در پیاده سازی مدیریت دانش در مرکزهای خدمات کشاورزی دارد.
مقاله پژوهشی
آموزش کشاورزی
حامد ایزدی؛ بهمن خسروی پور؛ مسلم سواری
چکیده
امروزه با توجه به روند رو به افزایش تعداد دانشجویان تحصیلات تکمیلی، محور پژوهش به یک عنصر حیاتی برای رشد علمی دانشگاه‌ها تبدیل شده است. یکی از مهمترین عوامل مؤثر بر انجام پژوهش در دانشجویان، باورهای آن‌ها نسبت به توانایی‌هایشان در این زمینه است. خودکارآمدی پژوهشی پیش‌بینی قابل توجهی برای بهره‌وری پژوهش در بین دانشجویان و به عنوان ...
بیشتر
امروزه با توجه به روند رو به افزایش تعداد دانشجویان تحصیلات تکمیلی، محور پژوهش به یک عنصر حیاتی برای رشد علمی دانشگاه‌ها تبدیل شده است. یکی از مهمترین عوامل مؤثر بر انجام پژوهش در دانشجویان، باورهای آن‌ها نسبت به توانایی‌هایشان در این زمینه است. خودکارآمدی پژوهشی پیش‌بینی قابل توجهی برای بهره‌وری پژوهش در بین دانشجویان و به عنوان پیش‌بینی کننده مهمی برای پایداری و پیشرفت تحصیلی دانشجویان تأیید می‌شود. پژوهش حاضر با هدف واکاوی عوامل مؤثر بر خودکارآمدی پژوهشی در میان دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه‌های علوم کشاورزی و منابع طبیعی ایران صورت گرفته است. جامعه آماری شامل همه دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه‌های علوم کشاورزی و منابع طبیعی ایران بوده که برای تعیین شمار نمونه آماری، از روش معکوس ریشه مربع استفاده شده و در نهایت 384 دانشجو به صورت نمونه‌گیری تصادفی انتخاب شدند. ابزار پژوهش، پرسشنامه‌ای با مقیاس لیکرت پنج سطحی بود که روایی شکلی آن با نظرخواهی از متخصصان حوزه ترویج و آموزش کشاورزی و پایایی آن نیز با محاسبه ضریب تتای ترتیبی (80/71-0/0θ=) تائید شد. همچنین روایی همگرا با محاسبه بارهای عاملی و شاخص میانگین واریانس استخراج شده (68/0-51/0AVE=) در حد مطلوب برآورد شد. داده‌های گردآوری شده با استفاده از آمار توصیفی و آمار استنباطی شامل همبستگی و مدل-سازی معادلات ساختاری با رویکرد تحلیل عاملی تائیدی برای استخراج مدل اندازه‌گیری، در نرم افزارهای SPSSو Amos پردازش و تحلیل شدند. نتایج به دست آمده از مدل معادله‌های ساختاری تحلیل مسیر نشان داد، متغیرهای تجربه پژوهشی، ارتباط استاد-دانشجو، انگیزه پیشرفت، علاقه و تشویق کلامی تأثیر مثبت، مستقیم و معنی‌داری بر خودکارآمدی پژوهشی دانشجویان تحصیلات تکمیلی دارند و این پنج متغیر در مجموع قادرند 61 درصد از تغییرات خودکارآمدی پژوهشی را پیش‌بینی نمایند.
مقاله پژوهشی
آموزش کشاورزی
ارکیده حیدرنژاد؛ سید سهیل قائم مقامی
چکیده
پیچیدگی‌های نظام سلامت دام و امنیت غذایی، بازنگری در ساختار آموزش تکنسین‌های دامپزشکی را ضروری ساخته است. نقش تکنسین دامپزشکی صرفاً به اجرای دستورات درمانی محدود نمی‌شود، بلکه مجموعه‌ای از توانایی‌های ترکیبی شامل دانش، مهارت، دقت، مسئولیت‌پذیری، اخلاق حرفه‌ای و همکاری بین‌بخشی را دربرمی‌گیرد. این پژوهش با هدف تدوین الگوی ...
بیشتر
پیچیدگی‌های نظام سلامت دام و امنیت غذایی، بازنگری در ساختار آموزش تکنسین‌های دامپزشکی را ضروری ساخته است. نقش تکنسین دامپزشکی صرفاً به اجرای دستورات درمانی محدود نمی‌شود، بلکه مجموعه‌ای از توانایی‌های ترکیبی شامل دانش، مهارت، دقت، مسئولیت‌پذیری، اخلاق حرفه‌ای و همکاری بین‌بخشی را دربرمی‌گیرد. این پژوهش با هدف تدوین الگوی شایستگی‌محور توسعه حرفه‌ای تکنسین‌های دامپزشکی، با رویکرد تحلیل وظایف شغلی دیکوم (DACUM) و با الهام از روش نظام‌مند و ساختاریافته توسعه برنامه درسی نورتون، در سال 1402 انجام شد. روش پژوهش، کیفی و کاربردی بود و داده‌ها از طریق روش‌های معتبر شامل تحلیل اسنادی، مصاحبه‌های هدفمند با خبرگان حوزه دامپزشکی، مشاهده مستقیم فعالیت‌های شغلی و تحلیل دقیق وظایف شغلی گردآوری شدند. به‌منظور اطمینان از انطباق مهارت‌ها با الزامات جهانی، نظام کدگذاری شایستگی‌های طبقه‌بندی بین‌المللی مشاغل ایسکو 2008 مورد استفاده قرار گرفت. این انطباق جهانی نه‌تنها اعتبار علمی و عملی الگوی تدوین‌شده را ارتقا می‌بخشد، بلکه درک متقابل از شایستگی‌ها و تسهیل فرصت‌های شغلی در سطح بین‌المللی را نیز فراهم می‌آورد. الگوی نهایی توسعه برنامه درسی، بر مبنای پنج مرحله کلیدی مدل نورتون شامل تحلیل نیازها، تعیین اهداف یادگیری، طراحی تجارب یادگیری مؤثر، تدوین استانداردهای عملکرد و ایجاد نظام ارزشیابی ساختاریافته، طراحی و ارائه شد. این پژوهش، تکنسین دامپزشکی را در سه حوزه اصلی طبقه‌بندی کرده و در این راستا ۲۴ تکلیف کاری کلیدی و ۱۹۶ مرحله کاری را برای شایستگی حرفه‌ای و ارزشیابی حرفه‌ای تکنسین‌ها و دستیاران دامپزشکی احصاء کرده است. تحلیل‌ها نشان دادند که عدم توجه به چنین معیارهایی، موجب افزایش خطاهای درمانی و مدیریت بهداشتی، اتلاف منابع و افت کارایی نیروها می‌شود. در نهایت، پژوهش حاضر با ارائه چارچوبی استاندارد از شایستگی‌های موردنیاز، امکان بازطراحی برنامه‌های درسی، تدوین معیارهای مهارت ملی، بهبود ارزشیابی و گواهی‌دهی و ارتقای خدمات دامپزشکی را فراهم میکند و می‌تواند الگویی مناسب برای سایر مشاغل حوزه دامپزشکی باشد.
مقاله پژوهشی
آموزش کشاورزی
صدیقه قاسمی؛ فرزاد فربود؛ آرمان بخشی جهرمی؛ لیلا سجادی فر
چکیده
شبکه آموزش مجازی کشاورزی (شاک) به‌عنوان رسانه رسمی آموزش مجازی وزارت جهاد کشاورزی، نقش مهمی در انتقال دانش، فناوری و مهارت‌های نوین کشاورزی به بهره‌برداران دارد؛ ازاینرو، ارزیابی کیفیت برنامه‌های آموزشی آن برای بهبود اثربخشی ضروری است. این پژوهش با هدف ارزیابی کیفیت برنامه‌های شبکه شاک در استان فارس و شناسایی عوامل مؤثر بر ...
بیشتر
شبکه آموزش مجازی کشاورزی (شاک) به‌عنوان رسانه رسمی آموزش مجازی وزارت جهاد کشاورزی، نقش مهمی در انتقال دانش، فناوری و مهارت‌های نوین کشاورزی به بهره‌برداران دارد؛ ازاینرو، ارزیابی کیفیت برنامه‌های آموزشی آن برای بهبود اثربخشی ضروری است. این پژوهش با هدف ارزیابی کیفیت برنامه‌های شبکه شاک در استان فارس و شناسایی عوامل مؤثر بر آن، با رویکرد کمّی (پیمایش) و از نوع کاربردی انجام شد. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه فراگیرانی بود که در بازه زمانی سه‌ماهه (مهر تا آذر ۱۴۰۴) دوره‌های آموزشی شبکه آموزش مجازی کشاورزی (شاک) در استان فارس را با موفقیت به پایان رسانده بودند. در این بازه زمانی، پس از حذف موارد تکراری، تعداد 300 نفر به عنوان فراگیران منحصربه‌فرد واجد شرایط شناسایی شدند. با توجه به محدود بودن حجم جامعه، روش سرشماری برای دعوت از اعضای جامعه پژوهش به کار گرفته شد؛ به این صورت که لینک پرسشنامه الکترونیکی برای تمامی 300 نفر ارسال گردید. در نهایت، 193 نفر از فراگیران با مشارکت داوطلبانه پرسشنامه را به‌طور کامل تکمیل کردند و داده‌های حاصل از پاسخ‌های آنان در تحلیل‌های آماری مورد استفاده قرار گرفت. ابزار گردآوری داده‌ها، پرسشنامه محقق‌ساخته مشتمل بر هشت سازه و 54 گویه بود و گویه‌های هر سازه با مقیاس پنج‌درجه‌ای لیکرت (1: بسیار نامناسب تا 5: بسیار مناسب) سنجیده شدند. روایی شکلی پرسشنامه با نظرخواهی از متخصصین موضوعی و پایایی آن با استفاده از ضریب آلفای ترتیبی و پایایی ترکیبی در نرم‌افزار R تأیید شد. داده‌ها با استفاده از آمار توصیفی و استنباطی شامل ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون خطی چندگانه به روش Enter در نرم افزار spss20 تحلیل شدند.
)
